Tag Archives: Henri Matisse

Het licht, Henri Matisse en mijn Opa

2016-10-08-1525-01Soms vraag ik me af waarom ik niet in Jemen ben geboren of in Johannesburg. Niet in New York’s Harlem of Calcutta? Waarom, waarom werd het ‘of all places’ uiteindelijk Arnhem?

Ik had ook graag een nazaat van Mandela willen zijn, een nakomeling van Alfred Nobel of Henri Matisse. Nee, in plaats daarvan werd ik de kleinzoon van een man die niet alleen pruimtabak kauwde maar ook schilder was. Huis, tuin en keukenschilder wel te verstaan. Een gewone man. Niet dat ik veel van hem afweet of hem zelfs maar enigzins kende want hij overleed toen ik pas vier jaar oud was. Het laatste is geen drama, wel voelde ik af en toe als kind het gemis van een tweede Opa.

De naam Matisse kwam gisteren voorbij omdat een afbeelding van zijn werk toevalligerwijs op de foto stond die ik maakte. Ik stuurde de foto rond, de wereld in, om te laten zien hoe mooi de sfeer en schijnsel waren van het licht en door het licht.

Voordat je het nu gaat invullen? Nee, ik ben niet nu al bezig met de Kerst en de Kerstsfeer. Dat laat ik graag aan hen over die al bijna staan te popelen. Voordat we het (willen) weten zeulen zij dozen en kisten van zolders of kelders om hun huizen en tuinen ‘over the top’ aan te kleden. Maar je hoort mij niet klagen. Zeker niet, want ieder jaar levert die uitdossing weer grappige foto’s op.

Ah, Matisse. Ik zag ooit de grote expo over zijn werk, was direct geraakt en vol bewondering. Henri leerde me onder andere dat je je nooit en te nimmer als kunstenaar moet laten stoppen. Matisse had een mislukte rugoperatie waardoor hij niet kon schilderen en begon vormen te knippen. Het leven is een feest, mits in de juiste vorm.

Verder leerde hij me, als man, een nog scherper en zuiverder oog te hebben voor ‘vrouw’. Nu had ik al ontzag, als man, voor het geslacht vrouw. Omdat ze zo zuiver kunnen zijn, zo bijzonder, zo mysterieus en zo opwindend. Maar Matisse deed daar nog een paar schepjes bovenop.

Mijn opa. Vader van mijn moeder. Je scheen wel met hem te kunnen lachen. Toch bijzonder dat ik veel meer weet van Henri Matisse dan van mijn eigen Opa.

Mooie zondag.

 

 

 

Share This:

Matisse, Modigliani en een spannende vrouw

Henri Matisse Henri Matisse zal het wat ik heb gedaan, neem ik maar aan, niet erg gevonden hebben. Aan de rechterkant is een afbeelding te zien van een van zijn cut-outs en links een foto die ik zelf maakte tijdens het bezoek afgelopen vrijdag aan zijn tentoonstelling.

Veilig stond het beeld van de grote meester “La Serpentine” in een glazen vitrine. Achter haar op de muur was door de verlichting een schaduw ontstaan. De schaduw heeft mooie overeenkomsten met de blauwe cut-out rechts.

Vreselijke benaming toch, zo’n cut-out. In het Frans klinkt het een stuk aangenamer, zachter en verfijnder. Papiers gouaches et découpés.

Papiers gouaches et découpés klinkt in mijn oren als een mooi boek, een Franse film of een vakantiebestemming met véél zon. Het klinkt ook een stuk romantischer en ik heb al snel de behoefte om een Cappuchino te bestellen op een Frans terras in Montparnasse. Daarna een bezoek aan het Louvre en een paar uur later gevolgd door een glas te drinken met Amedeo Modigliani. Maar ja, deze grootmeester en schilder van talloze vrouwen is ook al weer lang geleden (24-01-1920) overleden dus dat gaat niet lukken. Maar alleen de gedachte al is mooi.

Een paar overeenkomsten tussen Henri Matisse en Amedeo Modigliani? Beiden hadden fantastisch klinkende namen en hebben volgens mij prachtige kunstwerken gemaakt met de vrouw als onderwerp. En beiden waren als verbeeldende kunstenaars ook onderzoekers.

Gisteren was ik op bezoek bij De Vasim in Nijmegen. Volgens de website “Een kunst- en culturele broedplaats van 9000m2 aan de westflank van stadsbrug De Oversteek.” Klopt helemaal en het was er mede dankzij de zonnekracht en de sfeer die het veroorzaakte een mooie happening. Kramen vol met kunstuitingen zoals schilderingen en tekeningen, sieraden en tassen, salon en bijzettafeltjes gaven een schilderachtige en kleurrijke sfeer. Tel je daar muziek en gelach, wijn en bier erbij op dan was het dus een ideale dag.

Eén van de dingen die me het meest trof op de kunstmarkt was een klein beeldje dat in in brons was gegoten. Het was zo’n dertig centimeter groot. Staand op één been als een balletdanseres hing de slanke vrouw met haar bovenlijf een beetje achterover. Haar haren vielen naar achteren en hingen richting de grond. Ik liep drie keer langs de kraam om het te beeldje te bekijken en dat wil wat zeggen.

Het bronzen beeldje had ook een titel. “Spannende vrouw”. Ik weet bijna zeker dat zowel Henri als Amadeo de titel als inspiratiebron hadden kunnen gebruiken om het verder uit te werken. Wat had ik graag met deze mannen hierover, met een glas rode wijn in de hand, gesproken. Luisterend naar hun ideeën en meekijkend naar hun visie zou het een verrijking zijn voor zo’n toch al mooie zonnige zondag.

“Spannende vrouw”. Zijn ze dat voor ons mannen eigenlijk niet allemaal?

Fijne dag.

Share This:

Matisse, het proces en de weg

Matisse_schaduw_vormNa de kriebels en het reizen begon het laven afgelopen vrijdag. Kriebels, reizen, laven? als je niet weet waar ik het over heb dan is het misschien handig de tekst van afgelopen donderdag (terug) te lezen?

Laven. Misschien kan ik het beter vergapen noemen. Of kijken met een versnelde hartslag van opwinding, beleven met een sterke nadruk op het woord leven of bijna constant onder de indruk zijn van al het indrukwekkende moois? In ieder geval was het bezoek aan Amsterdam en de tentoonstelling over het werk van Henri Matisse zéér zeker de moeite waard en ben ik in mijn persoonlijke ontwikkeling weer een stukje vooruit gegaan.

Wat er uiteindelijk te zien was, en nu ben ik met grote stappen door de tentoonstelling gewandeld, in de twee grootste zalen was het eindstadium van een rijk kunstenaarsleven. Wat we zagen was het ontdekken en het verder uitwerken van een nieuwe kunstvorm en de weg ernaar toe.

Het ontstaan en het proces ernaar toe maakte op mij persoonlijk diepe indruk. Het raakte me, het boeide en fascineerde. Het “Meedoen is belangrijker dan het winnen” uit de sportwereld kwam als een heldere boodschap terwijl ik van binnen nog natrilde en mijmerde over wat ik had beleefd. Misschien is mogen beleven wel een betere uitdrukking, want ik zie en voel de ervaring als een geschenk.

Het ontdekken van iets anders, iets fris, dat wat nog niemand ooit heeft gedaan, lijkt mij een boeiend maar ook een lastig proces. Ontstaan als gegeven kun je niet sturen. Nu moet er iets ontstaan gaat niet lukken. Dwingen lijkt mij geen optie, dat werpt uiteindelijk geen vruchten af en het woord moeten is als een valkuil op het pad naar een eindresultaat.

Maar wat dan? Loslaten? Al het ontdekte en tot nu toe gewaardeerde voorgaande loslaten? Lijkt het proces een beetje op het schillen van een ui? Tenslotte zijn de schillen dat wat de glimmende en glinsterende kern veilig afsluit voor de buitenwereld.

Ik merk dat ik al schrijvend afdwaal, maar laat dat maar even gebeuren. Maar ik moet er wel iets mee, met dat waanzinnig mooie proces van ontdekken en uitwerken. Maar even een stapje terug, dit is tenslotte een nabeschouwing van een bezoek aan de Cut-Out wereld van Henri Matisse. De blog van vandaag is een nabeschouwing van een bezoek aan een Oase die Amsterdam heet en het wandelen langs de enorme rij schilderijen van Henri en andere grootheden.

Ik tril zoals gezegd nog een beetje na van alle opgelopen positieve emoties en de met mijn ogen vastgelegde beelden. Eén van de eerste overweldigende indrukken was trouwens niet naar aanleiding van een schilderij van Matisse maar vanwege een werk van Breitner.

Ik zag het schilderij vanuit een ooghoek hangen en werd er direct blij van. De slingerende rij van bezoekers voor en achter ging qua snelheid wat langzaam. Mijn gedachten dwaalden voor een moment af naar een rij wachtenden voor een attractie in een pretpark. Maar na een paar geduldminuten was het zover.

George Hendrik Breitner’s “De rode kimono” raakte me en was een cadeau. Ik had het schilderij nog nooit in het echt gezien, wel op reproducties of in een boek, maar uiteraard was het in werkelijkheid indrukwekkend. Nooit eerder zag ik zo’n kleur rood en die stofuitdrukking van een kimono. En Geertje Kwak, Breitner’s model en in haar andere leven verkoopster, lag daar ontspannen, bijna afwezig en leek in stilte te kijken naar een vastgehouden bloem. Ik hoorde haar bijna ademhalen.

Ze keek me niet aan en dat was goed. Zachtjes en bijna op mijn tenen liep ik weer verder. Ik wilde haar niet storen maar zei wel even fluisterend “Dag…”.

Fijne zondag.

 

 

Share This:

Kriebels, laven en reizen

matisseHet begint al te kriebelen merk ik. Waarom? Morgen staat er een trip naar Amsterdam in de agenda. Een bezoek aan het werk van Henri Matisse en aan het Stedelijk Museum.
De Oase van Matisse. De titel van de tentoonstelling is knap gevonden. Dat schept al een verwachting en hoop op veel moois. Volgens de website van het museum zijn er 100 werken te bekijken. 100 stuks. Wat een feest..!
“Ga mee op reis” gevolgd door ” Beleef De oase van Matisse!” brengt de lezer al in de sfeer. Het uitroepteken is van belang, zoals alles van gelijkwaardig belang is. Dingen doen er toe. Kortom, de kaartjes zijn gekocht.

Ondertussen neemt de opwinding alsmaar toe. Het “Nog maar een nachtje slapen en dan…” zal me vandaag wel door de dag begeleiden. De kriebels die worden veroorzaakt door de opwinding zijn een beetje vergelijkbaar met het gevoel van een schoolreisje voor de boeg dat ik als kind had.

Amsterdam. Amsterdam is voor mij als thuiskomen. Vreemd, want ik heb er nooit gewoond. Maar waar komt dat gevoel dan vandaan? De gedachte en de vraag laat ik maar gewoon los, want er is gewoon geen helder antwoord.

We gaan morgen per trein. Het mooiste moment van een treinreis vind ik het moment van aankomen. Het gevoel van naderen, het langzaamaan binnenrijden van ’n treinstation heeft voor mij iets magisch. Meestal is het landschap voor het binnengaan nog weids en zie je als reiziger, eventueel gevuld met witte wolken, nog veel lucht. Maar al snel verandert het beeld en komt er een drukke wereld, zoals ook in Amsterdam, in zicht.

Het daarna uitstappen en in de drukte duiken is voor mij zoiets als het laven aan een stads-oase. Typische kleuren, vormen, geluiden en geuren van een stad als Amsterdam zijn vergelijkbaar met bomen, tenten en het frisse groen in een dor woestijnlandschap. Lijnen van gebouwen lijken als de zandlijnen van woestijnheuvels.

De ruimte in Amsterdam. Matisse had het regelmatig over ruimte. Dat ruimte om het onderwerp net zo van belang is als het onderwerp zelf zei hij ooit. Ik ben benieuwd hoe dat uit gaat werken in het museum en de drukte van het aantal bezoekers. Want druk zal het morgen zeer zeker zijn.

Bart Rutten (het hoofd Collecties van het Stedelijk) zei over het werk van Matisse iets essentieels. “Hoewel Matisse alle ingrediënten in zijn werk bezat heeft hij nooit die stap gezet naar totale abstractie. De band met de werkelijkheid was hem te lief.” Mooi gezegd.

Werkelijkheid en die andere wereld met de naam Amsterdam. Ik verheug me erop. Nog maar één dag en nacht te gaan.

Ik kan niet anders dan een enthousiaste kunstliefhebber zijn. Het zit in mijn bloed. De kunst en het beleven ervan kan ik aan iedereen van harte aanbevelen. Want wat is er héérlijker dan het laven en reizen, koffie en iets te eten in je eentje of in goed gezelschap?

Laven en reizen met een geliefde.

Fijne dag.

 

Share This: